طلای آب شده چیست ؟

طلای آب شده به طلایی گفته می‌شود که از ذوب کردن انواع مصنوعات طلا مانند زیورآلات قدیمی، طلای شکسته، طلای دست دوم، ضایعات طلا یا حتی قطعات باقی‌مانده از کارگاه‌های طلاسازی به دست می‌آید.

پس از ذوب شدن، طلا داخل قالب‌های مخصوص ریخته می‌شود و به شکل قطعاتی مانند شمش‌های کوچک یا قالب‌های نامنظم درمی‌آید. سپس برای تعیین خلوص، نمونه‌ای از آن به آزمایشگاه ارسال می‌شود تا عیار دقیق آن مشخص شود.

به زبان ساده:

طلای آب شده یک ماده اولیه برای ساخت مصنوعات جدید یا سرمایه‌گذاری است؛ نه یک محصول نهایی مانند انگشتر، گردنبند یا دستبند.

چرا به آن «طلای آب شده» می‌گویند؟

نام این نوع طلا از فرآیند تولید آن گرفته شده است. در واقع، انواع طلاهای قدیمی یا ضایعات در کوره‌های مخصوص با دمایی بیش از ۱٬۰۶۴ درجه سانتی‌گراد (دمای ذوب طلای خالص) ذوب می‌شوند. پس از ذوب، فلز مذاب در قالب ریخته شده و پس از سرد شدن، به آن طلای آب شده گفته می‌شود.

به همین دلیل ممکن است ظاهر این قطعات کاملاً نامنظم باشد و برخلاف شمش‌های استاندارد، شکل مشخص یا بسته‌بندی خاصی نداشته باشند.

طلای آب شده از چه طلاهایی تولید می‌شود؟

یکی از باورهای اشتباه این است که طلای آب شده فقط از طلای شکسته ساخته می‌شود؛ در حالی که منابع تولید آن بسیار متنوع‌تر هستند.

مهم‌ترین منابع تولید طلای آب شده عبارت‌اند از:

• زیورآلات قدیمی
• طلای دست دوم
• طلای شکسته و آسیب‌دیده
• ضایعات کارگاه‌های طلاسازی
• سکه‌ها و قطعات طلای معیوب
• باقی‌مانده‌های فرآیند ساخت مصنوعات طلا
• قطعات طلایی که امکان تعمیر یا فروش مجدد ندارند

پس از ذوب، تمام این قطعات به یک فلز یکدست تبدیل می‌شوند و دیگر قابل تشخیص نیست که منشأ اولیه آن‌ها چه بوده است.

طلای آب شده چگونه تولید می‌شود؟

فرآیند تولید طلای آب شده، تنها ذوب کردن طلا نیست؛ بلکه شامل چند مرحله تخصصی برای تعیین کیفیت و اصالت آن نیز می‌شود.

مراحل تولید به صورت زیر است:

۱. جمع‌آوری طلاهای قابل ذوب

ابتدا انواع مصنوعات و ضایعات طلا جمع‌آوری و دسته‌بندی می‌شوند. در این مرحله ممکن است عیار قطعات کاملاً متفاوت باشد.

۲. ذوب در کوره

طلاها داخل بوته‌های مخصوص قرار گرفته و در کوره‌های ذوب حرارت داده می‌شوند تا کاملاً به حالت مذاب درآیند.

در این مرحله ناخالصی‌های اولیه نیز تا حد امکان جدا می‌شوند.

۳. ریختن در قالب

پس از ذوب، طلای مذاب داخل قالب‌های فلزی یا گرافیتی ریخته می‌شود.

بسته به نوع قالب، شکل نهایی می‌تواند:

• مستطیلی
• مکعبی
• بیضی
• یا کاملاً نامنظم باشد.

به همین دلیل بسیاری از قطعات طلای آب شده ظاهر یکنواختی ندارند.

۴. نمونه‌ برداری

از هر قطعه، مقدار بسیار کمی نمونه جدا می‌شود تا در آزمایشگاه بررسی شود.

هدف این مرحله تعیین دقیق عیار و درصد خلوص طلا است.

۵. ری‌گیری

نمونه برداشت‌شده در آزمایشگاه‌های معتبر مورد آزمایش قرار می‌گیرد.

در این فرآیند مشخص می‌شود:

• درصد طلای خالص
• درصد نقره
• درصد مس
• سایر فلزات موجود

چقدر است.

نتیجه این آزمایش، مبنای قیمت‌گذاری طلای آب شده خواهد بود.

۶. درج انگ

در پایان، کدی اختصاصی روی قطعه حک می‌شود که به آن انگ گفته می‌شود.

این کد نشان می‌دهد قطعه موردنظر آزمایش شده و دارای اطلاعات قابل استعلام است.

در ادامه مقاله، به طور کامل با مفهوم انگ، نحوه استعلام آن و راه‌های تشخیص اصالت آشنا خواهیم شد.

طلای آب شده چه کاربردی دارد؟

برخلاف تصور برخی افراد، طلای آب شده فقط برای سرمایه‌گذاری استفاده نمی‌شود.

کاربردهای اصلی آن عبارت‌اند از:

۱. سرمایه‌گذاری

امروزه مهم‌ترین کاربرد طلای آب شده، سرمایه‌گذاری است. بسیاری از افراد به دلیل حذف اجرت ساخت و اختلاف قیمت کمتر با طلای خام، آن را به عنوان گزینه‌ای برای حفظ ارزش سرمایه انتخاب می‌کنند.

۲. تولید مصنوعات طلا

کارگاه‌های طلاسازی از طلای آب شده به عنوان ماده اولیه برای ساخت انواع زیورآلات استفاده می‌کنند.

۳. بازیافت طلا

طلای آب شده نقش مهمی در چرخه بازیافت فلزات گران‌بها دارد و باعث می‌شود طلاهای قدیمی دوباره وارد چرخه تولید شوند.

۴. معاملات عمده بازار طلا

بخش زیادی از معاملات بین طلافروشان و بنکداران به صورت طلای آب شده انجام می‌شود؛ زیرا حمل‌ونقل و معامله آن نسبت به مصنوعات طلا ساده‌تر است.

انواع طلای آب شده

طلای آب شده را می‌توان از جنبه‌های مختلف دسته‌بندی کرد.

بر اساس عیار

• طلای آب شده با عیار ۱۸
• طلای آب شده با عیار ۲۰
• طلای آب شده با عیار ۲۱
• طلای آب شده با عیار ۲۲
• طلای آب شده با عیارهای متغیر

نکته مهم این است که طلای آب شده عیار ثابتی ندارد و هر قطعه باید به صورت جداگانه آزمایش شود.

بر اساس شکل ظاهری

• قالبی
• شمشی
• لقمه‌ای
• نامنظم

ظاهر قطعه هیچ ارتباطی با کیفیت یا ارزش آن ندارد؛ آنچه اهمیت دارد، عیار، وزن و اصالت آن است.

بر اساس کاربرد

• طلای آب شده سرمایه‌گذاری
• طلای آب شده کارگاهی
• طلای آب شده صادراتی (در برخی بازارها)

طلای آب شده چند عیار است؟

یکی از پرتکرارترین سوالات کاربران این است که آیا طلای آب شده همیشه ۱۸ عیار است؟

پاسخ خیر است.

از آنجا که طلای آب شده از ذوب شدن طلاهای مختلف تولید می‌شود، عیار آن می‌تواند متفاوت باشد. برای مثال اگر در فرآیند ذوب، طلاهای ۱۸، ۲۰ و ۲۱ عیار با نسبت‌های مختلف ترکیب شوند، محصول نهایی نیز عیار متفاوتی خواهد داشت.

به همین دلیل تعیین عیار تنها از طریق آزمایشگاه امکان‌پذیر است و نباید صرفاً به ظاهر قطعه یا گفته فروشنده اعتماد کرد.

به طور کلی، در بازار ایران بخش قابل توجهی از طلای آب شده در محدوده ۱۸ عیار معامله می‌شود، اما این موضوع یک قانون ثابت نیست و هر قطعه باید بر اساس نتیجه ری‌گیری ارزش‌گذاری شود.

آیا طلای آب شده همان طلای دست دوم است؟

این دو اصطلاح معمولاً با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند، اما تفاوت مهمی دارند.

بنابراین، هر طلای دست دوم ممکن است در آینده به طلای آب شده تبدیل شود، اما هر طلای آب شده لزوماً طلای دست دوم نیست.